Bostonka – przyczyny, objawy i przebieg choroby

Wysypka na dłoniach, stopach i bolesne afty nagle u dziecka potrafią mocno przestraszyć. Jeśli zastanawiasz się, czy to może być bostonka, dobrze, że szukasz rzetelnych informacji. Z tego artykułu dowiesz się, skąd bierze się ta choroba, jak przebiega u dzieci i dorosłych oraz jak opiekować się chorym w domu.

Co to jest bostonka i u kogo pojawia się najczęściej?

Bostonka to potoczna nazwa choroby dłoni, stóp i jamy ustnej, znanej też jako Hand, Foot and Mouth Disease lub HFMD. Jest to łagodna choroba wirusowa, najczęściej samoograniczająca się, czyli taka, którą organizm zwykle pokonuje sam przy odpowiedniej opiece. Obejmuje przede wszystkim skórę i błony śluzowe, a jej nazwa nie ma żadnego związku z miastem Boston, choć może tak sugerować w języku potocznym.

W przebiegu bostonki typowo zajęte są dłonie, stopy oraz błona śluzowa jamy ustnej, ale zmiany mogą rozszerzać się także na inne okolice ciała. Na skórze pojawiają się plamki, grudki i pęcherzyki, czasem z towarzyszącym świądem, pieczeniem lub bólem. W jamie ustnej wykwity mają postać bolesnych pęcherzyków, które łatwo pękają i przekształcają się w nadżerki, co utrudnia jedzenie i picie.

Najczęściej chorują dzieci do 5. roku życia, zwłaszcza te uczęszczające do żłobka lub przedszkola, gdzie kontakt jest bardzo bliski, a wirus łatwo krąży w grupie. Zdarza się, że zachorują także starsze dzieci i dorośli, głównie rodzice, opiekunowie oraz osoby z obniżoną odpornością. U osób starszych zakażenia zdarzają się raczej sporadycznie i zwykle mają łagodny przebieg.

Najwięcej zachorowań na bostonkę obserwuje się w okresie późnego lata i jesieni, chociaż pojedyncze przypadki pojawiają się przez cały rok. Zamykanie się w niewietrzonych pomieszczeniach, częsty kontakt w grupach dziecięcych oraz gorsza odporność sprzyjają szerzeniu się wirusa w domu, żłobku i przedszkolu. W zatłoczonych salach wystarczy jedno chore dziecko, by po kilku dniach podobne objawy pojawiły się u kolejnych maluchów.

Rokowanie w bostonce jest zwykle dobre i choroba kończy się pełnym wyzdrowieniem, bez trwałych następstw. Zdarzają się też zakażenia bezobjawowe albo bardzo skąpe, gdy pojawia się tylko kilka wykwitów skórnych lub niewielka gorączka. Szczególną uwagę trzeba jednak zachować w przypadku kobiet w ciąży oraz najmłodszych dzieci, u których z powodu bólu w jamie ustnej łatwo dochodzi do odwodnienia.

Przyczyny i zaraźliwość bostonki – wirusy i czas zakaźności

Jakie wirusy wywołują bostonkę?

Bostonka jest wywoływana przez różne enterowirusy z rodziny Picornaviridae, a określenie „wirus bostoński” jest jedynie nazwą potoczną. Nie istnieje jeden konkretny wirus o takiej nazwie w klasyfikacji naukowej, chodzi raczej o grupę pokrewnych patogenów wywołujących podobny obraz choroby. Te drobnoustroje namnażają się w gardle i jelitach, a następnie przedostają się do krwi, co powoduje objawy ogólne i wysypkę.

Najczęściej za bostonkę odpowiadają wirusy Coxsackie z grupy A, zwłaszcza CVA16 i CVA6, ale także inne typy Coxsackie z grup A i B. Swój udział mogą mieć również inne enterowirusy, w tym enterowirus 71 (EV71), znany z cięższych ognisk choroby w części krajów Azji. Poszczególne typy wirusa mogą dawać nieco odmienny obraz kliniczny, na przykład bardziej rozległą wysypkę, wyższe gorączki lub większe dolegliwości ze strony jamy ustnej.

Po przechorowaniu bostonki organizm zwykle uzyskuje odporność na konkretny typ wirusa, który spowodował zakażenie. Ponieważ jednak istnieje bardzo wiele serotypów enterowirusów wywołujących HFMD, ta ochrona nie jest „uniwersalna” na całe życie. Z tego powodu dziecko lub dorosły może zachorować na bostonkę więcej niż jeden raz, choć kolejne epizody bywają łagodniejsze.

W Polsce i w pozostałej części Europy nie ma standardowego, powszechnego szczepienia przeciw bostonce. W niektórych krajach Azji opracowano szczepionki przeciwko enterowirusowi 71, stosowane przede wszystkim podczas dużych ognisk choroby u dzieci, ale preparaty te nie są dostępne w naszym regionie. Na ten moment główne znaczenie mają więc higiena, wietrzenie oraz unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi.

Jak długo i w jaki sposób bostonka jest zaraźliwa?

Do zakażenia bostonką dochodzi głównie drogą kropelkową, kiedy chora osoba kaszle lub kicha w bliskiej odległości. Wirus obecny jest także w ślinie i wydzielinie z dróg oddechowych, dlatego łatwo przenosi się przy bliskim kontakcie, całusach, wspólnym piciu z jednego kubka czy używaniu tych samych sztućców. Dodatkowo do zakażenia może dojść przez kontakt z płynem z pęcherzyków skórnych oraz drogą fekalno-oralną, czyli przez kontakt z kałem, co ma znaczenie zwłaszcza u dzieci w pieluchach.

Wirusy bostońskie wyjątkowo dobrze „czują się” na przedmiotach codziennego użytku. Zarażone dziecko dotyka zabawek, klamek, włączników światła, poręczy, blatu stołu czy deski sedesowej i w tych miejscach pozostają cząsteczki wirusa. Kolejna osoba dotyka tej samej powierzchni, a potem, odruchowo, twarzy lub ust i łatwo dochodzi do przeniesienia drobnoustrojów. W zatłoczonym domu albo przedszkolu to prosta droga do kolejnych przypadków choroby.

Największa zakaźność bostonki przypada na pierwszy tydzień choroby, szczególnie na czas gorączki i świeżych wykwitów skórnych. W tym okresie w wydzielinach z gardła i w pęcherzykach skórnych jest bardzo dużo wirusa, dlatego dzieci w tym stanie nie powinny chodzić do żłobka ani przedszkola. Po ustąpieniu ostrych objawów ilość wirusa w drogach oddechowych stopniowo maleje, ale nie oznacza to całkowitego końca zakaźności.

Enterowirusy mogą być wydalane z kałem jeszcze przez kilka tygodni po ustąpieniu wysypki, co ma ogromne znaczenie szczególnie u maluchów w pieluchach. Niekiedy wirus utrzymuje się dłużej także w wydzielinach z nosa i gardła, nawet przez kilkanaście dni. Dziecko może wyglądać już na zdrowe, a mimo to nadal rozsiewać patogen w toalecie czy łazience, jeśli domownicy nie dbają o odpowiednią higienę.

Taki długi czas wydalania wirusa sprawia, że bostonka lubi krążyć w grupach dziecięcych, zwłaszcza przy niedostatkach higieny rąk. W jednym przedszkolu jedne dzieci mają wyraźną wysypkę, inne zaledwie lekką gorączkę lub w ogóle brak objawów, a wszystkich łączy kontakt z tym samym wirusem. Dlatego tak istotne jest mycie rąk po skorzystaniu z toalety i zmianie pieluchy, a także regularne sprzątanie i dezynfekcja łazienki.

Do sytuacji, w których ryzyko zakażenia w pomieszczeniu rośnie szczególnie szybko, należą między innymi:

• wspólne korzystanie z ręczników, kubków, sztućców i talerzy przez chore i zdrowe osoby,
• rzadkie lub niedokładne mycie rąk po skorzystaniu z toalety oraz po zmianie pieluchy,
• nieregularne sprzątanie i dezynfekcja często dotykanych powierzchni, jak klamki, blaty, włączniki światła,
• duże zagęszczenie dzieci w jednej sali i brak wietrzenia pomieszczeń,
• brak mycia zabawek, szczególnie tych, które dzieci często wkładają do ust.

W domu, w którym pojawiła się bostonka, najważniejsze jest regularne czyszczenie i dezynfekcja tych miejsc, których wszyscy dotykają najczęściej, jak blat kuchenny, stół jadalniany, klamki, armatura łazienkowa czy zabawki. Warto wietrzyć pokoje kilka razy dziennie po kilka minut oraz zadbać o to, by każdy domownik mył ręce po kontakcie z chorym dzieckiem, po zmianie pieluchy oraz przed przygotowywaniem posiłków.

Objawy bostonki – jak wygląda choroba u dzieci i dorosłych

Jakie są pierwsze objawy bostonki u dziecka?

Na samym początku bostonka przypomina zwykłą infekcję wirusową i łatwo ją z nią pomylić. Dziecko staje się bardziej marudne, ma gorsze samopoczucie, nie chce się bawić tak jak zwykle. Pojawia się brak apetytu, ból gardła, czasem bóle głowy i mięśni, a także gorączka, najczęściej do około 38–39°C.

Po 1–2 dniach od wystąpienia gorączki i objawów ogólnych zaczynają pojawiać się pierwsze zmiany w jamie ustnej. Początkowo są to drobne pęcherzyki zlokalizowane na łukach podniebiennych, języku, wewnętrznej stronie policzków oraz w okolicy dziąseł. Zmiany mają zwykle postać małych pęcherzyków otoczonych czerwoną obwódką, wypełnionych jasnym płynem, które szybko pękają i przekształcają się w bolesne nadżerki.

Takie wykwity w jamie ustnej powodują znaczny dyskomfort, a każdy kęs jedzenia lub łyk napoju może sprawiać dziecku wyraźny ból. Z tego powodu maluch zaczyna unikać picia i jedzenia, co przy utrzymującej się gorączce zwiększa ryzyko odwodnienia. Rodzica powinno szczególnie zaniepokoić, gdy dziecko oddaje mniej moczu, ma suchy język i płacze bez łez.

Wysypka skórna w bostonce pojawia się na dłoniach i stopach i ma zwykle postać płaskich, czerwonych plamek oraz niewielkich grudek, które mogą przekształcić się w pęcherzyki. Zmiany lokalizują się głównie na wewnętrznej stronie dłoni i na podeszwach stóp, choć czasem wychodzą także na boki palców. Nierzadko wysypka rozszerza się na kolana, łokcie, pośladki i okolicę pieluszkową, co może utrudniać przewijanie i pielęgnację skóry.

Dla części dzieci wysypka jest tylko lekko swędząca, inne odczuwają ból przy chodzeniu, ubieraniu skarpetek czy trzymaniu zabawek. Czas trwania zmian skórnych bywa różny, ale zwykle mieszczą się one w przedziale od kilku do około 10 dni. Czasem krostek jest niewiele, w innych przypadkach są gęsto rozsiane, tworząc bardzo uciążliwy obraz.

Przebieg bostonki jest dość zmienny i u jednego dziecka może być bardzo łagodny, a u innego zdecydowanie cięższy. Zdarzają się sytuacje, w których pojawia się tylko pojedyncza zmiana w jamie ustnej i kilka krostek na dłoniach, bez gorączki i wyraźnego rozbicia. W innych przypadkach dziecko ma wysoką temperaturę, liczne wykwity i wyjątkowo nasilony ból gardła, dlatego bez badania przez lekarza rodzicowi trudno ocenić, czy to na pewno bostonka, czy inna choroba wysypkowa.

Czym różnią się objawy bostonki u dorosłych od objawów u dzieci?

Dorośli chorują na bostonkę zdecydowanie rzadziej niż małe dzieci. Najczęściej są to rodzice lub opiekunowie chorych maluchów, którzy mają intensywny, codzienny kontakt z zakażonym dzieckiem, albo osoby z obniżoną odpornością. U dorosłych zakażenie bywa nietypowe, a gorączka i złe samopoczucie są nieraz tak niewielkie, że choroba długo pozostaje nierozpoznana.

Obraz wysypki u dorosłych może różnić się od typowego obrazu dziecięcego. Zmiany bywają większe, bardziej zaczerwienione i częściej zajmują okolice pośladków, narządów płciowych, tułowia czy kończyn. Przy takim rozkładzie wysypka potrafi przypominać alergię, pokrzywkę lub inne choroby skóry, co czasem opóźnia trafną diagnozę, zwłaszcza jeśli lekarz nie wie o niedawnym kontakcie z chorym dzieckiem.

Dla wielu dorosłych wysypka w bostonce jest mniej bolesna niż u dzieci, ale może intensywnie swędzieć i przez to utrudniać sen. Objawy ogólne, takie jak gorączka, bóle mięśni czy stawów, zazwyczaj są słabiej wyrażone, choć zdarzają się osoby, u których właśnie one są najbardziej dokuczliwe. Zdarza się, że dorosły zgłasza się do lekarza z powodu „grypopodobnego” samopoczucia, a dopiero później pojawia się charakterystyczna wysypka.

U części dorosłych wysypka i zmiany w jamie ustnej utrzymują się dłużej niż u dzieci, nawet do około 2 tygodni. Po ustąpieniu ostrych objawów może dochodzić do przejściowego złuszczania skóry w miejscach wcześniejszej wysypki. Kilka tygodni po przebyciu choroby zdarzają się także zmiany w obrębie paznokci – przejściowe ich odchodzenie od łożyska lub rozwarstwianie, co bywa niepokojące, ale zwykle ustępuje samo po odrośnięciu nowej płytki.

Jak przebiega bostonka – fazy choroby i czas trwania

Jak długo trwa bostonka u dzieci i dorosłych?

Typowy czas trwania ostrych objawów bostonki u dzieci wynosi 7–10 dni od momentu pojawienia się gorączki. W tym przedziale mieszczą się zarówno dolegliwości ogólne, jak i wysypka skórna oraz zmiany w jamie ustnej. U dorosłych choroba trwa zwykle podobnie długo, choć wysypka może utrzymywać się nieco dłużej, zwłaszcza przy większym nasileniu zmian skórnych.

Pełny powrót skóry do stanu sprzed choroby może zająć więcej czasu niż samo ustąpienie wykwitów. W miejscach wcześniejszej wysypki nierzadko dochodzi do złuszczania naskórka, co bywa widoczne zwłaszcza na dłoniach i stopach. Kilka tygodni po chorobie mogą wystąpić przejściowe zmiany paznokci, takie jak kruszenie, rozwarstwianie czy nawet częściowe odchodzenie płytki, ale zwykle nie wymaga to leczenia i poprawia się wraz z odrastaniem zdrowego paznokcia.

Nie każde zakażenie bostonką wiąże się z pełnoobjawowym przebiegiem. Część infekcji przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo i wtedy dziecko może mieć tylko lekką gorączkę, chwilowy ból gardła czy pojedyncze krostki, które rodzic uzna za „przypadkowe”. W takich sytuacjach opiekun nie łączy zwykle choroby z bostonką, choć maluch był zakaźny dla otoczenia, zwłaszcza w żłobku lub przedszkolu.

Jak wyglądają kolejne fazy bostonki od zakażenia do zdrowienia?

Przebieg bostonki można podzielić na kilka faz, które opisują, co dzieje się w organizmie od momentu zarażenia do powrotu do zdrowia. Pierwsza jest faza latentna, czyli tzw. okres wylęgania, który trwa zwykle od 3 do 5 dni od kontaktu z wirusem. W tym czasie drobnoustroje namnażają się w gardle i przewodzie pokarmowym, ale dziecko nie ma jeszcze widocznych objawów choroby.

W fazie wylęgania rodzina zwykle nie jest świadoma, że choroba już się rozwija. Dziecko zachowuje się jak zdrowe, chodzi do żłobka czy przedszkola, bawi się z rówieśnikami. Stopniowo układ odpornościowy zaczyna reagować na namnażający się patogen, co prowadzi do kolejnego etapu.

Następna jest faza prodromalna, nazywana wczesną, która trwa około 2–3 dni. Pojawia się wtedy gorączka, ból gardła, bóle głowy, czasem również mięśni, a dziecko jest wyraźnie bardziej marudne i osłabione. Na tym etapie objawy bardzo przypominają zwykłą infekcję dróg oddechowych i nikt jeszcze nie spodziewa się typowej wysypki bostońskiej.

Kiedy wirus rozprzestrzenia się w organizmie, dochodzi do tzw. fazy właściwej, czyli fazy wysypkowej. W tym okresie pojawiają się zmiany w jamie ustnej oraz na dłoniach i stopach, a wysypka może rozszerzać się na inne okolice ciała. Dziecko odczuwa silniejszy dyskomfort przy jedzeniu i piciu, skarży się na ból lub świąd zmian skórnych i jest mniej aktywne niż zazwyczaj, a cała faza trwa z reguły około 7–10 dni.

Gdy układ odpornościowy opanuje zakażenie, zaczyna się faza zdrowienia. Wysypka na skórze stopniowo blednie, pęcherzyki się goją, a bolesne nadżerki w jamie ustnej zarastają zdrową śluzówką. W miejscach wcześniejszych wykwitów pojawia się złuszczanie naskórka, a dziecko powoli wraca do normalnej aktywności, choć nadal może być trochę bardziej zmęczone niż zwykle.

Warto podkreślić, że zakaźność bostonki nie kończy się w chwili zniknięcia wysypki. Największa jest w fazie prodromalnej i wysypkowej, kiedy w wydzielinach z nosa, gardła oraz w płynie z pęcherzyków jest bardzo dużo wirusów. W fazie zdrowienia maleje, ale z powodu wydalania patogenu z kałem nadal może dochodzić do zakażeń, dlatego trzeba pilnować higieny w łazience, przewijaka i toalety oraz dokładnego mycia rąk po każdej zmianie pieluchy.

Leczenie bostonki – domowa opieka, powikłania i kiedy do lekarza

Nie istnieje obecnie specyficzne leczenie przeciwwirusowe bostonki, które mogłoby „zabić” wirusa i natychmiast zakończyć chorobę. Leczenie ma charakter objawowy i polega na łagodzeniu gorączki, bólu oraz pielęgnacji zmian skórnych i w jamie ustnej. Rozpoznanie lekarz najczęściej stawia na podstawie wywiadu i badania fizykalnego, bez konieczności wykonywania specjalistycznych badań w typowych, łagodnych przypadkach.

W domu warto zapewnić choremu dziecku warunki sprzyjające spokojnemu dochodzeniu do siebie. Przyda się wypoczynek, spokojna atmosfera, brak nadmiaru bodźców i komfortowa temperatura w pomieszczeniu. Trzeba unikać przegrzewania oraz intensywnego wysiłku, pozwalając organizmowi skupić się na walce z infekcją.

Bardzo ważne jest odpowiednie nawodnienie, szczególnie wtedy, gdy ból w jamie ustnej utrudnia picie. Lepiej podawać napoje często, w małych porcjach, niż wymuszać wypicie dużej ilości na raz, co może prowokować wymioty. Najlepiej sprawdzają się woda oraz łagodne, niegazowane płyny o temperaturze pokojowej, natomiast napoje bardzo gorące, gazowane czy kwaśne mogą nasilać ból i podrażnienie śluzówki.

Dieta w czasie bostonki powinna być lekkostrawna i dopasowana do wieku dziecka. Dobrze tolerowane są zwykle miękkie potrawy, takie jak kaszki, puree warzywne, jogurty odpowiednie do wieku czy delikatne zupy krem. Z kolei bardzo gorące, ostre, słone albo twarde jedzenie może nasilać dolegliwości bólowe, dlatego lepiej na pewien czas z niego zrezygnować, nawet jeśli w normalnych warunkach dziecko je lubi.

Leczenie farmakologiczne ma na celu przede wszystkim zmniejszenie gorączki i bólu. Zgodnie z zaleceniami lekarza można stosować leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, takie jak paracetamol czy ibuprofen, w dawkach dostosowanych do wieku i masy ciała dziecka. Na zmiany w jamie ustnej pomocne bywają miejscowe żele lub spraye o działaniu osłaniającym i przeciwbólowym, a na świąd skóry delikatne preparaty łagodzące według zaleceń lekarza lub farmaceuty.

Dzieciom z bostonką nie wolno podawać kwasu acetylosalicylowego, ponieważ zwiększa on ryzyko groźnego zespołu Reye’a. Nie należy też samodzielnie stosować silnych maści sterydowych bez konsultacji z lekarzem, przebijać pęcherzyków na skórze ani używać drażniących środków dezynfekujących bezpośrednio na zmiany, bo może to pogorszyć stan skóry.

Podczas leczenia bostonki warto unikać kilku zachowań, które mogą przedłużać chorobę lub utrudniać zdrowienie. Nie powinno się wysyłać dziecka z gorączką i aktywną wysypką do żłobka ani przedszkola, nawet jeśli maluch „nie wygląda bardzo źle”. Nie ma sensu także zmuszać go do jedzenia, gdy każdy kęs wywołuje ból w jamie ustnej, ważniejsze jest wtedy picie. Należy też ograniczyć kontakt chorego z noworodkami oraz kobietami w ciąży przebywającymi w tym samym domu.

Większość przypadków bostonki przebiega łagodnie, ale czasem mogą pojawić się powikłania. Do najczęstszych należy odwodnienie, które wynika z odmowy przyjmowania płynów z powodu bólu w jamie ustnej. Zdarzają się też wtórne nadkażenia bakteryjne rozdrapanych zmian skórnych, wymagające niekiedy antybiotykoterapii miejscowej. Rzadko, szczególnie u osób z zaburzeniami odporności, mogą wystąpić cięższe powikłania, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu czy zapalenie mięśnia sercowego, a po ustąpieniu ostrych objawów – przejściowe zmiany paznokci (onychomadesis).

Objawy, które powinny skłonić do pilnego kontaktu z lekarzem lub wezwaniu pomocy medycznej, obejmują między innymi:

• bardzo wysoką gorączkę utrzymującą się ponad 3 dni mimo stosowania leków przeciwgorączkowych,
• wyraźne objawy odwodnienia, takie jak brak łez przy płaczu, suchość w ustach, mała ilość oddawanego moczu lub brak mokrych pieluch,
• drgawki, zaburzenia świadomości, niezwykłą senność lub trudności z wybudzeniem dziecka,
• sztywność karku, silny ból głowy, wymioty, które nie ustępują,
• duszność, przyspieszony oddech, sinienie ust lub palców,
• gwałtowne pogorszenie stanu ogólnego albo ból w klatce piersiowej.

Przy typowym, łagodnym przebiegu bostonki u dziecka, które pije, oddaje mocz, ma umiarkowaną gorączkę i zachowuje kontakt, zwykle wystarcza domowa opieka i obserwacja. Konsultacja z lekarzem rodzinnym lub pediatrą jest wskazana przy każdym niepokoju rodzica, nasilonych dolegliwościach czy braku poprawy po kilku dniach. Hospitalizacja bywa konieczna w przypadku ciężkich powikłań, znacznego odwodnienia lub niepokojących objawów neurologicznych albo oddechowych.

Bostonka a ciąża, żłobek i przedszkole – profilaktyka w domu

Kontakt z bostonką w ciąży budzi zrozumiały lęk, ponieważ zakażenie enterowirusami może wiązać się z pewnym ryzykiem dla matki i płodu. W pierwszym trymestrze choroba może zwiększać ryzyko powikłań wczesnej ciąży, a zachorowanie tuż przed porodem sprzyja przeniesieniu wirusa na noworodka. Jeśli ciężarna miała kontakt z chorym dzieckiem lub zaobserwowała u siebie objawy przypominające bostonkę, powinna skontaktować się z lekarzem prowadzącym ciążę.

Gdy w domu z bostonką choruje dziecko, a w rodzinie jest kobieta w ciąży, trzeba szczególnie zadbać o ograniczenie jej narażenia na kontakt z wydzielinami malucha. Najlepiej, jeśli to inny domownik przejmie obowiązki związane ze zmianą pieluchy i myciem dziecka. Jeśli nie ma takiej możliwości, ciężarna powinna używać rękawiczek jednorazowych, unikać dotykania twarzy podczas pielęgnacji oraz bardzo często i dokładnie myć ręce, a w łazience i toalecie utrzymywać wzorową czystość.

W przypadku dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola zasada jest prosta. Maluch z gorączką oraz aktywną wysypką na dłoniach, stopach i w jamie ustnej powinien pozostać w domu, żeby nie zarażać innych. O rozpoznaniu bostonki warto poinformować placówkę, ponieważ pomaga to w obserwacji innych dzieci i wprowadzeniu procedur higienicznych. Decyzję o powrocie dziecka do grupy najlepiej podejmować po rozmowie z lekarzem, biorąc pod uwagę stan ogólny i czas od początku choroby.

Bostonka bardzo łatwo szerzy się w placówkach opiekuńczych, gdzie dzieci śpią w jednej sali, bawią się tymi samymi zabawkami i korzystają z tej samej łazienki. Z tego powodu duże znaczenie ma regularne sprzątanie i dezynfekcja toalet, umywalek, blatów, stołów oraz zabawek. Odpowiednie procedury higieniczne w żłobku czy przedszkolu mogą wyraźnie ograniczyć liczbę zachorowań, choć nie wyeliminują ich całkowicie.

W domu oraz w placówce opiekuńczej warto wprowadzić kilka prostych działań profilaktycznych, które zmniejszają ryzyko przenoszenia wirusa między dziećmi:

• częste mycie rąk wodą z mydłem, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety, zmianie pieluchy i przed jedzeniem,
• nauka prawidłowych zasad kaszlu i kichania, czyli w chusteczkę lub zgięcie łokcia, a nie w dłonie,
• używanie osobnych ręczników, kubków i sztućców dla chorego dziecka,
• regularne czyszczenie i dezynfekcja najczęściej dotykanych powierzchni w domu, takich jak klamki, poręcze, włączniki światła, blaty kuchenne, stoły, deska sedesowa czy umywalka,
• pranie pościeli i ręczników w wyższych temperaturach, zgodnych z zaleceniami na metce,
• mycie i dezynfekcja zabawek, w tym zabawek łazienkowych i ogrodowych, które dzieci często wkładają do ust,
• regularne wietrzenie pomieszczeń, zwłaszcza pokoju dziecka i łazienki.

Organizując przestrzeń domową na czas choroby, dobrze jest wydzielić choremu dziecku osobny komplet pościeli i ręczników, które pierzesz częściej niż zwykle. Naczynia używane przez malucha warto odkładać w jedno miejsce i myć w wysokiej temperaturze, na przykład w zmywarce na długim programie. Dobrze sprawdza się też częstsze sprzątanie łazienki i toalety oraz ograniczenie wizyt gości, zwłaszcza z małymi dziećmi i kobietami w ciąży.

Przy ograniczonym czasie na sprzątanie najlepiej skupić się codziennie na tych samych „strategicznych” miejscach, czyli klamkach, desce sedesowej, baterii umywalkowej, spłuczce, blacie kuchennym i stole, przy którym dziecko je. Dobrym nawykiem jest odkładanie zabawek, które maluch często wkłada do ust, do osobnego pojemnika i mycie ich raz dziennie, a równocześnie regularne wietrzenie pokoju dziecka kilka razy dziennie po kilka minut.